Fihrist
Kitaplar
İçtima-i Dersler

   Medhal

   (Melaike tasdiki, imanın bir rüknüdür.)

   

   Dört nükteye dikkat! 

   Birinci Nükte: Madde asıl değil, tâbidir. Mahdum değil, hâdimdir. Hâkim değil, mahkûmdur. Lübb, esas, müstakarr değil; yarılmaya, erimeye, yırtılmaya müheyya bir kışırdır, zebeddir, surettir. Zira âlet-i mükebbire ile binler defa büyütülen, sonra görünen bir mikroba dikkat edilse görünür ki, maddenin tesağuru nisbetinde âsâr-ı hayat, nur-u ruh tezayüd eder, teşeddüt eder.

   Madde inceleştikçe, bizden uzaklaşınca ruh âlemine, hayat âlemine yaklaşıyor gibi hararet-i ruh, nur-u hayat daha şiddetle tecelli ediyor. Bak o hurdebinî huveynenin havassına; ne kadar keskindirler ki, âzasını, rızkını görür, kardeşinin sesini işitir, ilaahir. Demek havassı ve kuvaları binler defa bizimkilerden şedittir, keskindir, hassastırlar. Hem madde-i meşhureden başka pek çok menâbiin tereşşuhatı, lemeatı, semeratı âlem-i mülkte vardır ki, kat’iyen maddeye ve hareketine irca ile izah edilmez. Demek âlem-i mülk ve şehadet, âlem-i melekût ve ervah üstünde tenteneli bir perdedir.

   Her şey, hattâ meyvelerin içi dışından, bâtını zâhirden daha muntazam, daha lâtif, daha sanatkârane olduğu gösterir ki, hüküm melekûtundur. Esbab-ı maddiye bahanedir, tabi’dirler; yoksa zahir daha mükemmel olmak lazım gelirdi. Maddeden azim bir kütleyi, nasıl bir ruh istihdam eder, bir zerreyi de istihdam edebilir. Ona istinad ile âlem-i misalde müzehher bir şahıs olur. Âlem-i türabda bir çekirdek, âlem-i havada ondan bir şecere-i meyvedar gibi...

Sayfalar
123456789101112131415161718192021222324252627282930313233343536373839404142434445464748495051525354555657585960616263646566676869707172737475767778798081828384858687888990919293949596979899100101102103104105106107108109110111112113114115116117118119120121122123124125126127128129130131132133134135136137138139140141142143144145146147148149150151152153154155156157158159160161162163164165166167168169170171172173174175176177178179180181182183184185186187188189190191192193194195196197198199200201202203204205206207208209210211212213214215216217218219220221222223224225226227228229230231232233234235236237238239240241242243244245246247248249250251252253254255256257258259260261262263264265266267268269270271272273274275276277278279280281282283284285286287288289290291292293294295296297298299300301302303304305306307308309310311312313314315316317318319320321322323324325326327328329330331332333334335336337338339340341342343344345346347348349350351352353354355356357358359360361362363364365366367368369370371372373374375376377378379380381382383384385386387388389390391392393394395396397398399400401402403404405406407408409410411412413414415416417418419420421422423424425426427428429430431432433434435436437438439440441442443444445446447448449450451452453454455456457458459460461462463464465466467468469470471472473474475476477478479480481482483484485486487488489490491492493494495496497498499500501502503504505506507508509510511512513514515516517518519520521522523524525526527528529530531532533534535536537538539540541542543544545546547548549550551552553554555556557558559560561562563564565566567568569570571572573574575576577578579580581582583584585586587588589590591592593594595596597598599
Lügat